Hangi durumlarda kullanılıyor?
Bu yöntem, yapılan diğer testlerde yüksek riskli olarak koroner damar tıkanıklığı şüphesi olan hastalarda, stent veya balon anjiyoplasti planlanan hastalarda ya da acil kalp krizinde tanı ve tedavi amacıyla uygulanıyor.
İşlem nasıl uygulanıyor?
Bu işlem sırasında hastaların mutlaka hastaneye yatışları yapılıyor. İşlem kateter laboratuvarında gerçekleştiriliyor. Kasık damarından, kol damarından veya el bileği
damarlarından kalbe kadar ilerleyen kateterler yardımıyla yapılıyor. Sterilizasyon sağlandıktan sonra lokal anestezik maddeler ile giriş bölgesi uyuşturuluyor. İşlem sırasında ağrı duyulmuyor, sadece radyoopak maddesinin hastanın damarına verilmesi sırasında bir defalık ve birkaç saniye süreyle tüm vücuda yayılan bir sıcaklık oluşuyor. İşlem normal şartlarda kısa süreli bir işlem olup genelde 5-10 dakika sürüyor. Bu işlem sırasında hastanın kalbindeki bazı boşluklardan veya damarlardan basınç ve kan örnekleri alınıyor, radyoopak madde verilerek damarların ve kalbin tamamen görüntülenmesi sağlanıyor.
Avantajları
Deneyimli merkezlerde ve deneyimli kişilerce yapıldığında çok düşük (<%0.1) mortalite (ölüm) riski taşıyor.
Dezavantajları
En sık karşılaşılan komplikasyonlar kasık damarında çıkan sorunlardır. Ancak bunlar geçici. Nadir olarak bu komplikasyonlar müdahale gerektirebiliyor. İşlemden sonra, işlem sırasında seçilen yönteme göre değişebilmek kaydıyla 2-6 saat hastanede gözlem süresi gerekiyor ve bu sürede damara giriş yerinde tampon yapılmak suretiyle kanama engelleniyor.

Bypass cerrahisi:
Koroner arter bypass cerrahisi, tıkalı veya daralmış olan arter kısmın ötesinde başka bir yol oluşturarak, kalbin yeniden kanla beslenmesine olanak tanıyor. Birden fazla tıkalı damar durumunda, birden fazla bypass işlemi gerçekleştiriliyor.

Bypass damarları:
Bypass yapmak üzere kullanılacak damar ya da diğer adıyla greftler; gögüs, kol ya da bacaktan alınarak tıkalı koroner artere bağlanıyor. Sıklıkla kullanılan grefler; göğüs duvarından alınan meme atardamarları, koldan alınan aort atardamarı ve bacaktan alınan toplardamardır. Bu arterler ve venler birkaç bypass için yeterlidir. Bu damarların alındıkları bölgeler yedek damarlara sahip olduğu için onların çıkarılması vücudumuzun kan akımını etkilemiyor.

Bypass cerrahisi öncesinde:

Riskleri öğrenme
Koroner arter bypass cerrahisinin riskleri ve kazanımları hakkında doktorunuzdan bilgi alabilirsiniz. Oldukça nadir olarak karşılaşılabilecek riskler:
- Solunum problemleri ya da diğer akciğer komplikasyonları
- Kanama
- Yara enfeksiyonları
- Kalp atağı, inme ya da hayatını kaybetme.
Ameliyat için hazırlık
- Bazı ilaçları ameliyattan 4-5 gün önce bırakmanız gerekebiliyor. Bu konuda doktorunuzdan bilgi alabilirsiniz.
- Sigara kullanıyorsanız, kan akımını ve solunumu rahatlatmak için hemen bırakmalısınız.
- Cerrahiden önce karaciğer, böbrek, akciğer gibi tüm vücut sistemi ve bazı hastalarda olası inme ihtimaline karsı boyun damarları, yapılan testlerle değerlendiriliyor. Bu test sonuçlarına göre doktorunuz, cerrahi sırasında karşılaşılabilecek olası risklere karsı gerekli önlemleri alıyor.
- Anesteziyolog size tıbbi öykünüz hakkında bazı sorular soruyor ve ameliyat sırasında uyutulmanız için kullanılacak ilaçlar hakkında bilgi veriyor.
- Cerrahi sırasında kusmanın engellenmesi için başka bir şekilde tavsiye edilmemişse en azından cerrahiden önceki gece yarısından sonra hiçbir şey yemeyiniz ve içmeyiniz.
- Cerrahiden sonra verilecek olan sıvı tedavisinin planlanması için cerrahiden önce ve sonra kilonuz alınıyor.
- Enfeksiyonu önlemek için göğüs, bacak, kol ve kasık bölgelerindeki tüyler tıraş ediliyor ya da azaltılıyor.
Bypass cerrahisi sırasında
Bypass cerrahisinin oldukça deneyimli bir ekip tarafından yapılması, kendinizi güvende hissetmenizi sağlıyor. Cerrahlar ve uzmanlar, ileri teknolojinin de desteğiyle sizin için en güvenli cerrahi tekniği uyguluyorlar.
Bypass ekibi
Cerrahi girişiminizde görevli olan herkes hayati bir rol üstleniyor. Kalp cerrahı ve asistanları bypass işlemini yaparken özel eğitimli hemşirelerden destek alıyorlar. Ağrısız bir girişimin sağlanması konusunda anesteziyolog sürekli olarak monitörden yaşamsal fonksiyon bulgularınızı takip ediyor. Perfüzyonist ise kan dolaşımını sağlayan kalp-akciğer makinesini kontrol ediyor. Cerrahınız sağlıklı damarı kalp ile birleştirdiği sırada kan basıncı, sıcaklık ve solunum gibi tüm parametreler yakından izleniyor.
Kalbe ulaşım
Kalbe ulaşmak için cerrah göğsün orta hattında bir kesi yeri açıyor ve göğüs kemiğini (sternum) ayırıyor. Cerrahiden sonra göğüs kemiğiniz kuvvetli tellerle bağlanıyor ve kesi yeri dikiliyor. Çoğu hastada göğüs kemiği 6-8 haftada tamamen iyileşiyor.
Kan dolaşımının sağlanması
Hassas greftleme işleminden önce kalp geçici olarak durdurulabiliyor. Bu süre boyunca bir kalp-akciğer makinesi tarafından dolaşım ve solunum fonksiyonları sürdürülüyor. Makine, kana oksijen sağlıyor ve kanı tekrar vücuda pompalıyor. Cerrahi tamamlandıktan hemen sonra kalp ve akciğerler eski işlevlerine geri dönüyorlar.
Greftlemenin yapılması
Bypass edilecek olan damar göğüs, kol ya da bacaktan alınıyor. Damarın bir ucu tıkanmanın aşağısında olmak üzere koroner artere dikiliyor.
Bypass cerrahisi sonrasında
Cerrahiden hemen sonra hasta, Kardiyak Yoğun Bakım Ünitesi'ne (YBÜ) alınıyor. Bu ünitede iyileşme yakından izleniyor. İyileşme hızı herkes için farklı olsa da, yoğun bakım ünitesinde birkaç gün geçirebilirsiniz. Yoğun bakım ünitesinden ayrıldığınızda hastanenin başka bir bölümüne transfer ediliyorsunuz.
Yoğun bakım ünitesi
Cerrahiden sonra uyandığınızda kendinizi bitkin, susamış veya üşümüş hissedebilirsiniz.
Bunlar bu tür cerrahiden sonra normal olan durumlar ve uzun sürmüyor. Genellikle ağrı
hissetmiyorsunuz. Eğer ağrı hissederseniz hemşireler size ağrı için ilaç veriyor. Cerrahi
sırasında vücudunuza birçok tüp ve kablonun bağlanmış olduğunu görmeye hazırlanmalısınız.
Hayati bağlantılar
Başlangıçta boğazınızda bir tüp yoluyla solunum cihazına bağlanmış durumda oluyorsunuz. Bu tüp yerinde olduğu sürece konuşamazsınız. Göğüs tüpleri de ameliyat yerinde olan sızıntıların uzaklaştırılması içindir. Kalp monitörü kalp hızınızı kaydediyor ve idrar çıkısı için de bir sonda takılı bulunuyor. İntravenöz bağlantılar ameliyat sırasında ve sonrasında sıvı, ilaç ve kan vermek amacıyla yerleştiriliyor. Bu tüpler ve bağlantılar, onlara gereksiniminiz kalmadığında (genellikle 3-4 gün içinde) çıkartılıyor.
Solunum terapisi
Hastanede kaldığınız sürede bir hemşire ya da terapist, akciğer sorunlarını önlemek amacıyla derin nefes alma ve öksürük egzersizleri konusunda size yardımcı oluyor. Solunum egzersizleri hızla iyileşmeniz için çok önemli.

Sürekli bakıma ihtiyacınız kalmadığında yoğun bakım ünitesinden, kalbinizin monitör yoluyla takip edildiği başka bir yere alınıyorsunuz. Bu noktada iyileşme süresine sizin katkınız başlıyor. Ancak sağlık ekibinin yardım ve desteği de durmaksızın devam ediyor.

Aileniz İçin Notlar

- Hazırlıktan ameliyata kadar tüm aşamalar dahil bypass cerrahisi, hemen her merkezde 2-6 saat kadar sürüyor. Bekleme sırasında sizi rahatlatacak bazı aktiviteler planlayabilirsiniz.
- Cerrahiden hemen sonra hastanız yoğun bakım ünitesine (YBÜ) alınıyor. Hasta, ameliyat sonrası 5-6 saat içinde solunum cihazından ayrılabiliyor. Ancak yoğun bakım ünitesinde 1-2 gün kalabiliyor.
- Yoğun bakım ünitesinde kalma süresi içinde hastanızın durumu hakkında doktorlarınızdan ve hemşirelerinizden ayrıntılı bilgi alabilirsiniz.